De voordelen van een gouden standaard

De door vele economen, analisten en vermogensbeheerders waargenomen welvaartsgroei als gevolg van het papieren geld- en kredietsysteem is niet duurzaam en zeer instabiel, zoals blijkt uit de uitputting en vervuiling van onze planeet en uit de vele monetaire en financiële crises sinds de ontkoppeling van goud en papiergeld. Toch is er volgens hen geen uitweg. We zijn in hun optiek veroordeeld tot het huidige instabiele systeem, de instabiliteit wordt namelijk gecompenseerd door de snelle welvaartsgroei. Helaas is het een wijdverbreide misvatting. Er is wel degelijk een geldsysteem denkbaar dat stijgende welvaart en stabiliteit combineert: een gouden standaard.

Een terugkeer naar een gouden standaard wordt vaak als onwerkbaar terzijde geschoven met een aantal argumenten: de welvaartsgroei zou worden beperkt en het geeft problemen omdat het deflatie zou aanwakkeren. Vaak wordt ook beweerd dat er geen verschil is tussen papier en goud, omdat goud net als papier pas waarde krijgt als je het kunt omruilen voor iets van echte waarde. En goud als waardevol spaarmiddel krijgt ook al nauwelijks aandacht, er is namelijk geen model te maken van de terugverdieneffecten van goud omdat het geen rendement geeft. Bij elkaar genomen berusten deze redeneringen op luiheid, incompetentie en vooringenomenheid. Ze zijn eenvoudig te weerleggen.

Voorspelbaarheid en vertrouwen

Om te beginnen beknot een monetair systeem gekoppeld aan goud geenszins de welvaartsgroei. De cijfers wijzen uit dat de welvaart nog nooit zo veel vooruit is gegaan als onder de gouden standaard van 1871 tot 1914. Dat is niet vreemd, want stabiele waarden brengen voorspelbaarheid en vertrouwen, twee basisingrediënten voor de bloei van bedrijvigheid. De milde deflatie die vaak optreedt is ook geen probleem, zelfs gunstig. Computers en flatscreen tv’s worden elk jaar beter en goedkoper, een geweldig compliment voor de werking van de vrije markt. Het heeft mensen er nog nooit van weerhouden om deze producten links te laten liggen in afwachting van lagere prijzen.

Goud kan niet worden bijgedrukt

Een veelgemaakte denkfout is de gelijkstelling van de waarde van papier en goud: de waarde van zowel goud als papiergeld manifesteert zich volgens economen pas als het kan worden omgeruild met andere zaken van waarde. Zowel goud als papiergeld heeft dus geen intrinsieke waarde. Op het eerste gezicht lijken ze hierin gelijk te hebben. Twee dingen verliezen ze met deze redenering echter uit het oog. Ten eerste stoelt de rol van ruilmiddel op het vertrouwen dat het nu en in de toekomst kan worden gebruikt, oftewel op continuïteit. En dat is nu net de crux. Want de conversie van papiergeld in zaken van waarde wordt natuurlijk bemoeilijkt als het papiergeld zoals nu bijna ongelimiteerd wordt bijgedrukt. Vooralsnog heeft het grote publiek nog het vertrouwen dat papiergeld zijn ruilwaarde behoudt, maar het bekende spreekwoord ‘vertrouwen komt te voet en gaat te paard’ is in dit opzicht zeer toepasselijk. Goud daarentegen kan niet worden bijgedrukt en de hoeveelheid nieuw goud dat per jaar wordt gemijnd is vele malen kleiner dan de reeds boven de grond aanwezige hoeveelheid. Stabiliteit, een voorwaarde voor vertrouwen, is bij goud als het ware ingebakken. Het is daardoor een ruilmiddel bij uitstek.

Goud ruilmiddel én spaarmiddel

Door deze stabiliteit heeft goud bovendien een functie die papiergeld niet kan vervullen: dat van spaarmiddel. Dat is de tweede omissie in het denken van economen. Papiergeld dat niet wordt gebruikt neemt gestaag af in waarde, de Fed en de ECB streven bijvoorbeeld naar een ontwaarding van zo’n 2% per jaar (de zogenaamde prijsstabiliteit). Het papiergeld ontleent zijn waarde dus niet aan het feit dat het kan worden opgepot, maar aan het gebruik: het kan worden omgeruild voor waardevolle zaken. We vinden papiergeld zelfs zo waardeloos, dat we het wereldwijd onmiddellijk omzetten in spullen van waarde of in presterende schuldcontracten. We lenen het (via tussenpersonen of banken) uit aan mensen die het wel willen gebruiken. Het gebruik door anderen is echter risicovol omdat het verkeerd kan worden ingezet, met als gevolg aan het eind van de lening minder geld of zelfs helemaal geen geld wordt geretourneerd. Vandaar dat er rente wordt betaald over de lening. Rendement is dus de risicovergoeding voor het uitlenen van het papiergeld aan een ander. De waarde van de papieren belegging is dus afhankelijk van de prestatie van de tegenpartij. Goud echter vertegenwoordigt waarde op zich, niet alleen omdat de hoeveelheid ervan van nature stabiel is, maar ook omdat het het enige middel in de financiële wereld is waarvan de waarde niet afhankelijk is van de prestatie van een tegenpartij. Het is geen contract, maar eigendom. Het is daarom niet zo gek te bedenken dat goud geen rendement oplevert: het kent namelijk ook geen risico. Goud is dus niet alleen uitermate geschikt als ruilmiddel, maar steekt ook als spaarmiddel met kop en schouders boven papiergeld uit.

Filosofisch in plaats van economisch vraagstuk

Onder gouden standaard worden mensen die spaargeld aanhouden beloond, omdat de productiviteit doorgaans sneller stijgt dan de hoeveelheid goud. De koopkracht van goud neemt hierdoor langzaam toe, technisch gesproken is er dan sprake van deflatie. De economische groei die plaatsvindt gaat misschien minder snel, maar wel veel stabieler. Mensen die schulden willen aangaan worden juist beknot. Het is immers niet gunstig om een lening af te moeten lossen met geld dat in de loop van de lening meer waard wordt. Zoals hierboven gesteld wordt in ons huidige monetaire systeem het papiergeld gestaag minder waard. Om dit op te vangen moet risico worden genomen, risico in de vorm van beleggingen of leningen. In het meest gunstige geval levert de belegging of lening voldoende rendement of rente op om de geldontwaarding voor te blijven. Deze zucht naar rendement is echter vluchtig en het leidt tot seriële financiële bubbels. In een aan goud gekoppeld geldsysteem hoeven mensen niet massaal hun toevlucht te nemen tot riskante beleggingsproducten en leningen.En laat dit nu net de producten zijn waarmee ons moderne banksysteem veel geld verdient. Het lijkt erop dat het gros van de economen, analisten en vermogensbeheerders bang zijn voor broodroof als er hernieuwde belangstelling komt voor een gouden standaard. Als er namelijk iets wordt beknot bij invoering van een gouden standaard, dan is het niet de welvaart, maar de groei van de financiële sector.

Een herinvoering van een gouden standaard is uiteindelijk geen economisch, maar een filosofisch vraagstuk. Beschikken politici, bankiers, ondernemers en burgers ooit over voldoende culturele, morele en intellectuele bagage om de stap te zetten?


Sander Boon schreef dit artikel al eerder en gaf Preppers.nl nu toestemming tot plaatsing. Waarvoor dank!

Showing 16 comments
  • Rothbard

    Goed artikel.
    Ik ben geïnteresseerd in de onderbouwing van het volgende stukje: “[W]elvaartsgroei als gevolg van het papieren geld- en kredietsysteem is niet duurzaam en zeer instabiel, zoals blijkt uit de uitputting en vervuiling van onze planeet”.
    Ik weet wel dat het huidige geldsysteem door o.a. inflatie leidt tot een heleboel verspilling omdat grondstoffen niet marktconform gealloceerd worden. Ik zie echter niet direct waarom uitputting en vervuiling op zichzelf blijk zouden geven van de slechte werking van het huidige geld- en kredietsysteem. Zou je dit uit kunnen leggen? Alvast bedankt.

    • Sander

      Bovenop het feit dat het prijsmechanisme momenteel niet goed functioneert (door interventies centrale banken), heeft het kredietsysteem er de afgelopen decennia voor gezorgd dat er veel koopkracht (leningen) uit de toekomst naar het heden is gehaald. Dat de schulden zo hoog op konden lopen komt onder andere door het grote vertrouwen dat we hadden in de sturende en reddende hand van centrale bankiers (met als gevolg een trendmatig gedaalde rente, de motor achter de kredietcreatie). De extra koopkracht is op een niet-efficiënte en verspillende wijze besteed: we hoefden bijvoorbeeld niet duurzaam om te gaan met de hulpbronnen, we konden het toch wel betalen. De koopkracht is ook gestoken in bedrijvigheid waar we mogelijk geen behoefte aan zouden hebben gehad onder een systeem dat minder koopkracht genereerde (waninvesteringen). We zullen de komende jaren zien waar wel behoefte aan was (Buffet: alleen als het eb wordt kunnen we zien wie er naakt zwemt). Onder een gouden standaard was het niet mogelijk om zo veel koopkracht uit de toekomst naar voren te halen.

  • Marc67NL

    “Een herinvoering van een gouden standaard is uiteindelijk geen economisch, maar een filosofisch vraagstuk”.

    Dat vind ik een mooie conclusie.

  • OBL-Rien

    Het artikel maakt niet duidelijk of de schrijver een waarde op het goud wil drukken of niet. Zo raakt het wal nog schip. Goud als ruilmiddel is ook vandaag de dag mogelijk. Waar een goudstandaard zich onderscheid van een fiat standaard is het opdrukken van een waarde op een gouden drager van deze waarde. Bv een goudstuk met een opdruk van 100 euro. Dit proces is het wat problemen veroorzaakt. Want daardoor forceert men een waarde associatie die enkel als denkbeeld aanwezig is op een fysieke substantie. En dat gaat altijd, zonder uitzondering, verkeert.

    • Dr.Prepper

      De zinsnede “een monetair systeem gekoppeld aan goud” maakt m.i. duidelijk dat door goud gedekt papiergeld hier ook onder valt. Al hef je daar de ‘counterparty risk’ niet mee op.

    • Sander

      Goud geeft waarde aan circulerend papier, niet andersom. Ideaal is om een gewicht op goud te plakken. Een getal kan ook, maar dan raken we waarschijnlijk al snel weer van het juiste pad af.

      • OBL-Rien

        “Een getal kan ook, maar dan raken we waarschijnlijk al snel weer van het juiste pad af.”

        Precies. Daar ligt imo de crux. Zolang we goud per gewicht gebruiken kan een goudsysteem eeuwig mee. Maar zet er nummertjes op, en binnen enkele jaren zitten we in hetzelfde schuitje. Overigens zolang we geen nummertjes op het goud zetten kunnen we ook een parallelle fiat munt gebruiken. De koers van het fiat tegenover het goud (per gewicht) kan dan door de markt bepaald worden. Mensen die willen sparen kunnen hun vlucht in goud zoeken, terwijl mensen die niet sparen dan zonder problemen fiat kunnen gebruiken. Het is niet nodig dat spaarmiddel en transactiemiddel hetzelfde zijn.

  • Dr.Prepper

    Dit fantastische filmpje legt op eenvoudige uit wat de rol van een goudstandaard voor de wereld is: http://youtu.be/RvL_Dm2d99A

  • Messenmaker

    Goud is even waardeloos als papier; je kunt het niet eten.
    Spanje heeft zichzelf kort na het ontdekken van de Amerika’s bijna failliet en de hongerdood in gejaagd door te denken dat goud waarde is.
    Er werd steeds minder geproduceerd, iedereen ging goud halen over de oceaan.
    Het is een ruilmiddel met weinig direct gebruik.
    Als hetgeen het ruilmiddel vertegenwoordigt minder wordt is het ook minder waard.
    We leven van onze economie; produceren voedsel, goederen en diensten.
    Dit laten vertegenwoordigen door geel (duurzaam) metaal, briefjes papier, schelpen of kralen maakt geen verschil.
    Het gaat om wat mensen voortbrengen.
    In Japan vertegenwoordigde geld vroeger een hoeveelheid opgeslagen rijst. Dat is wel rijkdom. (indien de rijst daadwerkelijk uitbetaald wordt)

    Een gouden standaard beperkt de staat tot het aanjagen van de economie als deze in het slob zit.
    In tijden dat geld gedekt was door goud gebeurde het steeds meer dat de dekking “tijdelijk” minder was of los gelaten werd om geld te hebben om zo de economie aan de gang te krijgen.

    Het probleem is echter discipline
    Een begrotingstekort in mindere tijden hoeft geen probleem te zijn als dit is omdat er geinvesteerd wordt zaken die rendement zullen opleveren. (wegen, havens etc)
    Schulden maken om te consumeren is niet goed (jaren ’60 ’70)
    Komen de zeven vette jaren na de zeven magere, dan zouden de schulden afgelost moeten worden.
    DIT is het probleem, dit wordt verzuimd omdat het makkelijker is geld uit te geven en politici die zouden willen afbetalen weggestemd zullen worden.
    Een gouden standaard geeft schijnzekerheid en ontneemt een overheid de mogelijkheid een land uit een crisis te sturen.
    Nogmaals; goud is niet te eten.

    Was het niet Robinson Crusoe die op een onbewoond eiland een kist vol goudstukken vond?
    Volledig waardeloos, goud is te zacht om pijlpunten van te slijpen.

    Als er echt honger is heb ik liever een blik ‘kartoffeleintopf’ die ik nu voor 99ct koop dat een Krügerrand van bijna 1300euro.
    Wat moet je er mee?

    • Dr.Prepper

      Beste Messenmaker, het niet-kunnen-eten-argument is totaal irrelevant. Goud onderscheid zich van papier, schelpen, kralen etc vanwege de 4 karakteristieken: houdbaar, deelbaar, draagbaar en met name schaars. Zie http://preppers.nl/achtergronden/goud/

      Jouw kijk op de materie is hetzelfde wat banken en politici ons altijd willen doen geloven. Dat sprookje van list en bedrog gaat er bij mij niet meer in. Maar blijf jij het gerust geloven, je bent ook de enige niet. De tijd zal het leren.

  • Messenmaker

    Beste Dr. Prepper,

    Goud is inderdaad een stof die van oudsher als geld en ruilmiddel gebruikt wordt om de genoemde punten.
    Geld heeft drie gebruiken: namelijk
    1) uitdrukken van waarde (iets kost 4euro of 2gram goud)
    2) oppotmiddel (sparen)
    3) ruilmiddel

    Met name de laatse twee punten hebben we het hier over.
    Omdat goud niet vergaat, relatief klein is en begeerd wordt is het voor punt twee een goed iets.

    Mijn punt, echter, is dat ik niet geloof dat het als ruilmiddel waarde houdt.
    Ten eerste is de goudprijs de laatste jaren enorm gestegen. De geschiedenis leert ons dat de prijs even veel dalen kan.
    Vergeet ook niet dat voor al het fysieke goud dat je koopt je 21% BTW betaalt boven op de waarde van de munt of baar.

    Dit verlies kun je accepteren als kosten voor de zekerheid die in sommige mensen hun beleving dit goud brengt.

    Maar hier mijn bezorgdheid.
    Om iets te gebruiken als ruilmiddel moet het waarde hebben voor de persoon met wie je ruilen wilt.
    Deze waarde kan op twee manieren ontstaan:
    1) directe waarde door een gebruik dat het heeft
    (ik ruil met jou één van mijn messen voor gejaagd wild. Jij gebruikt het mes om weer te jagen)

    2) het blijft een ruilmiddel (de persoon neemt jouw goud aan omdat hij vertrouwt het verder te kunnen ruilen)

    Neem je het als punt 2 dan heet het geld.
    Het goud heeft dan geen waarde het vertegenwoordigt een fractie van de gehele economie.
    Jij wilt bijvoorbeeld een paar schoenen hebben die gemaakt zijn door iemand of een brood wat de bakker gebakken heeft.
    De bakker en schoenmaker nemen jou geld(of goud) aan omdat zij vertrouwen dit verder te kunnen ruilen voor zaken die zij hebben willen.

    Maar wat als de samenleving ontwricht is?
    Vertrouwt de bakker dan nog dat hij met jouw goude munt eieren en meel kan kopen?
    Waarschijnlijk niet omdat met het goud niets gedaan kan worden.

    Als dat vertrouwen weg is is alle waarde buiten direct gebruik weg.

    Daarom is mijn persoonlijke mening dat goud niet zoveel zekerheid biedt als sommige mensen denken.

    Dat inflatie van ons gebruikte geld zorgelijk is en dat er gemanipuleerd wordt ben ik geheel met iedereen eens.
    (dit is echter van alle tijden)

    Mijn punt is dat ik goud niet als de oplossing tegen dit probleem zie.

    Een Krügerrand met 1 troy ounce (puur) goud kost bijna 1300euro.
    Daar koop ik genoeg droog eikenhout voor om mijn woonkamer vier tot vijf jaar warm mee te houden.
    Dat kan ik in mijn schuur opslaan en is een zekerheid.
    Als de samenleving blijft lopen kun je die Krügerrand ruilen voor wat je wilt.
    Maar als de samenleving een tijd niet loopt en mensen hun primaire levensbehoeften beginnen te missen, wie accepteert dan zo’n munt?

  • Dr.Prepper

    @Messenmaker Deze column gaat over een gouden standaard: een internationaal geldende reserve als ultieme bescherming van onze valuta (en ons land). Dat kan je niet vergelijken met persoonlijk goudbezit.

    PS1: Uiteraard is het belangrijker om primair een voorraad eerste levensbehoeften (eten, drinken, warmte etc) te hebben
    PS2: Hoeveel mensen kunnen voor 1300 euro aan hout opslaan? Laat staan als je 50.000 euro niet aan je bank toevertrouwd. Dat bedrag aan goud past in een leeg sigarettenpakje.
    PS3: Investeringsgoud (munten en baren) is BTW-vrij.

    Discussier gerust verder op http://preppers.nl/forum/forums/14-Geld-goud-en-zilver

  • Brober

    @ Messenmaker

    Je maakt een cruciale denkfout, die menigeen maakt : het is niet goud dat enorm in waarde is gestegen, het is fiat papiergel wat enorm in waarde is gedaald !

    Zie daar de handicap van fiat papiergeld. Het is niet waarde vast…..

    Goud is dat daarentegen wel !

    De enige redding van papiergeld op dit moment, voor zolang het uiteraard duurt, is dat het kan worden bijgedrukt. Voor velen een geruststellende gedachte, maar voor wie nadenkt…..

    When the shit hits the fan…… Zorg dus dat je goud in huis hebt ipv papieren monopolygeld.

  • Kans

    Leuk artikel, al worden we er wel mee doodgegooid momenteel..

    Een aspect wordt nog niet genoemd, het winnen/delven van goud kost arbeid en energie.
    Als we dan goud en fiat geld gaan verglijken dan wordt het enorm duidelijk wat het grote veschil is van die twee.

    En dat is een universele waarde die iedereen herkent en waardeert.
    Hoe je deze eigenschap benoemd zal me een zorg wezen, het geeft aan dat goud beperkt beschikbaar is en niet zomaar bij te maken is.

    Nu met de fiat systemen die goed werken denken veel mensen “nou en dat zegt mij toch niks” of krijg je inderdaad de opmerking “goud kun je niet eten” en al klopt dat laatste, uhhmmm ik heb het eigenlijk nog nooit geprobeerd biefstuk met een goud sausje valt buiten mijn budget !, je ziet dan weer een aspect te makkelijk over het hoofd:
    Eten is niet een erg handig ruilmiddel!

    En ik neem even aan dat je daar zelf wel de redenen voor kunt verzinnen?
    En dus zal er altijd een behoefte aan een handig maar liever ultiem ruilmiddel blijven bestaan.
    Een ruilmiddel die aan de basis voorwaarden moet voldoen.
    En JA geld zou hier perfect aan kunnen voldoen, echer ALLEEN als de uitgevers van dit geld zich maar kunnen inhouden en niet denken dat bijdrukken onbeperkt kan!
    En dat is nu precies wat er op ongehoorde schaal wereldwijd aan het gebeuren is. Elk land heeft wel zijn eigen reden, en ze slepen bijna alle landen mee. Want als je niet meedoet dan wordt je eigen munt te duur en stort in deze mondiale economie je export in enz.

    We zitten in een vicieuze circel en ik geloof niet dat er nog iemand is die weet hoe dit op te lossen is. Japen en Amerika hebben onvoorstelbaar veel schuld, Japan boven de 400% van het bbp en Amerika zit momenteel al boven de 100% bbp en voor de goede orde er is nog nooit een land geweest die een schuld had van boven een magische grens die ergens rond de 80% bbp ligt zonder daar op een gecontroleerde manier uit te komen.

    Maar goed het ging over goud en fiat geld.
    Dus het bijdrukken is in volle gang en dit kan niet zomaar.
    Als hier geen waardetoevoeging tegen overstaat kan dit uiteindelijk maar een effect hebben: inflatie, en als je pech hebt hyperinflatie waarbij dit proces op geen enkele manier meer te controleren is. Als je niet weet wat hyperinflatie zoal veroorzaakt google even, het is al vaak voorgekomen en zal ook nog wel blijven voortkomen (zolang er fiat geld gebruikt wordt).

    So what? En nu komt dus ons antieke goud, en vergeet ook zilver maar niet, om de hoek kijken.
    Geld werkte goed, todat die persen gingen draaien, en langzaam zie je nu de gevolgen:
    Inflatie, langzaam maar zeker is het zichtbaar.
    Maar vooral ONZEKERHEID !

    En onzekerheid is de doodsteek voor fiat geld, zonder vertrouwen is het minder waard dan WC papier. Waarom? Omdat ik met WC papier nog iets heel goed kan afvegen, moet je eens proberen met geld !

    En wat denk je dat in beeld komt als het vertrouwen in ons fiat geld weg ebt?
    Nee niet voedsel, dat is een basis behoefte dus zeer verstandig om genoeg van te hebben, maar niet zo geschikt als ruilmiddel.

    Goud, GOUD !

    Al meer dan 5000 jaar wordt goud geaccepteerd als ruilmiddel wereldwijd.

    En daar komt nog een ander aspect bijkijken,
    Ik heb al aan het begin benoemd dat gouddelven energie kost, en wat is al redelijk aan het stijgen? En wat zal in de, nabije toekomst, nog wel veel meer stijgen ? Juist energie!

    Dus goud winning wordt alleen maar duurder. En dan nog iets, tja je zou bijna denken dat ik baat heb bij een stijging sorrie.
    De hoeveelheid goud gewonnen uit een kuub erts is al jaren aan het afnemen, vul zelf maar aan…
    Er is nog wel meer te vertellen maar ik hoop dat eea duidelijk wordt?

    Oja:
    En weet je wat al 5000 jaar nog veel frequenter wordt gebruikt als wereldwijd geaccepteerd ruil middel?

    Ssshht niet doorvertellen, maar dat is dat rare binkende spul, in het periodieke stelsel aangegeven als AG.

    Zilver….

    Grt
    Kans

  • Tyrion Lannister

    Het nadeel van een goudstandaard is alleen dat degenen met het meeste goud de dienst uit gaan maken. En dat zijn juist die grote bankiershuizen die achter de FED zitten.

    The Golden Rule Is: He Who Has The Most Gold Makes The Rules.

    • Kans

      Wat heeft dat met goud te maken?
      Dat zal dan voor elke betaaleenheid gelden, of niet?

      Wie heeft gezegt dat goud alle wereldproblemen oplost?

      Grt
      Kans